Rozwiedzeni rodzice a opieka medyczna nad dzieckiem (dziećmi)
Gdy rodzice się rozstają, czasami może nie być jasne, kto powinien wyrazić zgodę na leczenie lub kto ma prawo otrzymywać informacje medyczne. Rozumiemy to. Dlatego na tej stronie wyjaśniamy, jak postępujemy w takich sytuacjach.
To, jakie zasady mają zastosowanie, zależy od wieku dziecka oraz od tego, kto sprawuje nad nim władzę rodzicielską. W tej kwestii zawsze na pierwszym miejscu stoi jedno: troska o dziecko i jego dobro.
Opieramy się przy tym na przepisach ustawy o umowie o świadczenie usług medycznych (WGBO) oraz na Wytyczne KNMG dotyczące leczenia osób niepełnoletnich.
Co rozumiemy pod pojęciem ‘władza rodzicielska’?
Przez władzę rodzicielską rozumiemy: to, kto może podejmować decyzje dotyczące dziecka, na przykład w kwestiach wychowania, szkoły i leczenia. Rodzic sprawujący władzę rodzicielską może zatem również wyrazić zgodę na opiekę medyczną. Po rozwodzie zazwyczaj oboje rodzice zachowują władzę rodzicielską, chyba że sąd postanowił inaczej.
Zgoda na opiekę medyczną i uzyskanie informacji medycznych
To, kto musi wyrazić zgodę na opiekę medyczną oraz kto może otrzymywać lub uzyskiwać informacje medyczne, zależy od wieku dziecka. W miarę jak dzieci dorastają, zyskują bowiem coraz więcej praw do współdecydowania o swojej opiece. Poniżej wyjaśniamy, jak to wygląda w poszczególnych grupach wiekowych.
Dziecko w wieku poniżej 12 lat
W przypadku dziecka poniżej 12 roku życia wymagana jest zgoda przedstawiciela prawnego (przedstawicieli): rodzica (rodziców) lub opiekuna sprawującego władzę rodzicielską. Dziecko otrzyma oczywiście odpowiednie wyjaśnienia, dostosowane do jego wieku.
Informacje medyczne
Rodzice sprawujący władzę rodzicielską mają prawo do informacji na temat leczenia swojego dziecka. Mogą również zapoznać się z dokumentacją medyczną lub poprosić o jej kopię.
Rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej nie ma prawa wglądu do akt sprawy, ale w niektórych przypadkach może poprosić o ogólne, merytoryczne i istotne informacje dotyczące dziecka. Ma to na celu umożliwienie temu rodzicowi uzyskania ogólnego obrazu stanu zdrowia i opieki nad dzieckiem.
Dziecko w wieku od 12 do 15 lat włącznie
W przypadku dzieci w wieku od 12 do 15 lat zazwyczaj wymagana jest zgoda zarówno samego dziecka, jak i rodzica (rodziców) lub opiekuna sprawującego władzę rodzicielską. Nazywa się to również podwójną zgodą.
Czasami leczenie może jednak zostać przeprowadzone bez zgody rodzica (rodziców), na przykład gdy dziecko świadomie decyduje się na leczenie, a jego brak nie powoduje poważnej szkody dla dziecka. W takich sytuacjach dokonujemy starannej, profesjonalnej oceny sytuacji.
Informacje medyczne
Rodzice sprawujący władzę rodzicielską mają prawo do informacji niezbędnych do współdecydowania o leczeniu. Jeśli rodzice chcą uzyskać więcej informacji lub kopię pełnej dokumentacji, najpierw omówimy to z dzieckiem.
Dziecko w wieku 16 lat lub starsze
Od 16. roku życia młoda osoba zasadniczo sama decyduje o leczeniu, o ile jest zdolna do podejmowania decyzji.
Informacje medyczne
Od 16. roku życia tajemnica lekarska obowiązuje w pełni w stosunku do rodziców. Oznacza to, że informujemy rodziców tylko wtedy, gdy nastolatek wyrazi na to wyraźną zgodę. Również dokumentację medyczną możemy udostępniać wyłącznie za zgodą nastolatka.
Czego oczekujemy od rodziców?
Rozumiemy, że rozwód bywa czasem skomplikowany. Oczekujemy również od Państwa, jako rodziców, że będą Państwo wzajemnie informować się o ważnych sprawach dotyczących stanu zdrowia Państwa dziecka. Przychodnia lekarza rodzinnego nie pełni roli pośrednika ani posłańca między rodzicami.
Czy nastąpiły jakieś zmiany w zakresie władzy rodzicielskiej lub sytuacji rodzinnej? Prosimy o jak najszybsze poinformowanie nas o tym. Dzięki temu będziemy wiedzieć, od kogo potrzebujemy zgody i komu możemy udostępniać informacje medyczne.
Jak to wygląda w praktyce?
Gdy jedno z rodziców przyprowadza dziecko na wizytę
Jeśli dziecko przychodzi na wizytę z jednym rodzicem, w przypadku zwykłej, niezbędnej i nieinwazyjnej opieki możemy zazwyczaj założyć, że drugi rodzic sprawujący władzę rodzicielską wyraża na to zgodę. Dotyczy to wyłącznie sytuacji, w których nie ma żadnych przesłanek wskazujących, że drugi rodzic nie wyraża na to zgody.
W przypadku zabiegów inwazyjnych lub nietypowych
Czy chodzi o poważne, szczególne lub nietypowe leczenie, czy też istnieją oznaki, że rodzice mają odmienne zdania? W takim przypadku, o ile jest to uzasadnione z medycznego punktu widzenia, zwracamy się również o zgodę drugiego rodzica sprawującego władzę rodzicielską.
W nagłych przypadkach
W sytuacji nagłej nie można odkładać niezbędnej opieki medycznej. W takim przypadku podejmujemy natychmiastowe działania w interesie dziecka. Następnie jak najszybciej informujemy o tym rodziców.
Często zadawane pytania
Czy oboje rodzice muszą zawsze być obecni?
Nie. Zazwyczaj nie jest to konieczne. W przypadku zwykłej opieki lekarskiej często możemy założyć, że obecny rodzic sprawujący władzę rodzicielską działa również w imieniu drugiego rodzica. Dodatkowa zgoda może być wymagana jedynie w przypadku szczególnych lub inwazyjnych zabiegów.
Czy rodzic nieposiadający władzy rodzicielskiej ma prawo do informacji?
Tak, ale w ograniczonym zakresie. Rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej nie ma prawa wglądu do dokumentacji i zdecydowanie nie ma wpływu na decyzje dotyczące leczenia. Może jednak w niektórych sytuacjach poprosić o ogólne, rzeczowe i istotne informacje dotyczące dziecka.
Czy rodzice otrzymują automatyczne powiadomienie po każdej wizycie u lekarza rodzinnego?
Nie. Nie wysyłamy automatycznie sprawozdania po każdej wizycie. Jeśli mają Państwo pytania dotyczące opieki nad dzieckiem, prosimy o kontakt z nami. To, jakie informacje możemy Państwu przekazać, zależy od wieku dziecka oraz od tego, kto sprawuje nad nim władzę rodzicielską.
A co, jeśli rodzice nie mogą dojść do porozumienia?
W takim przypadku nadal bierzemy pod uwagę to, co jest konieczne z medycznego punktu widzenia oraz co leży w interesie dziecka. W przypadku zwykłej opieki staramy się unikać niepotrzebnych opóźnień. W skomplikowanych sytuacjach dokładnie oceniamy, od kogo należy uzyskać zgodę.
Czy możemy otrzymać oświadczenie na potrzeby postępowania sądowego?
Nie oceniamy, które z rodziców ma rację ani jakie są najlepsze ustalenia dotyczące kontaktów z dzieckiem lub sprawowania władzy rodzicielskiej. Nie leży to w zakresie obowiązków lekarza rodzinnego. Udzielając informacji, ograniczamy się wyłącznie do faktów medycznych.
Dutch
English
Polish